Insanin Zincire Vurulusu

NOT: 
Kitap web sayfamda çeşitli başlıklar altında tümüyle var.

SUNUŞ

"Dünyanın Çarpık Düzeni: Uluslararası İletişim" kitabımı (1995) J. J. Rousseau'nun şu sözüyle bitirmiştim: "Kişinin kendi zincirlerinin ne olduğunu bilmesi, bu zincirleri çiçeklerle süslemesinden daha iyidir". Bu kitap zincirleri hem köle, hem de efendileri tarafından çiçeklerle süsleme, bu süslemenin anlamları, süslemenin getirdikleri ve götürdükleri, süslemenin özgürlük mücadelesinde aldığı yer üzerinde durarak, insanlık durumuyla ilgili bir başka tarihsel gerçeği aydınlatmak için yazılmıştır: Kölelinin zincirine vuruluşu ve mücadele bilinci.Kitap, insanlığın yaşadığı kölelik durumlarını basit bir masallaştırmanın ötesine giderek insanlığı ve insanı anlamaya yardım edecek bir biçimde anlamlandırmaya çalışır: Yaşanan dünyada egemen olan ve kendini insanlık düzeni olarak satan; insanlığı küçülten; yaşam kavgası adına insanları birbirine düşüren; insanlar arası ilişkileri ve değeri satın almaya ve paraya indirgeyen; işine geldiğinde güler yüzlü, gelmediğinde acımasızlığı doğallaştırıp uygulayan; baskıcı, despot ve akıl almayacak derecede sömürgen; her iyiyi kendine mal eden, her kötüyü kendi dışında sayan; hatta bilgisizliğin temsilcisi liderleri bilge ve insanlığın dostu olarak sunan; Makyavelci-hipokrasinin egemen olduğu toplum sistemlerine olan karşıtlığı dile getirir. İnsanlığı bu tür sistemlerin cenderesinden kurtarmaya yönelik insanlık mücadelesine katkıda bulunmayı amaçlar.

Bu kitap, kesinlikle geçmişin ve bugünün ücretli\maaşlı kölelerini (işçileri, memurları, köylüleri, öğretmenleri, kısaca ekmek parasını kazanmak için toplumun zenginliklerini ve kaynaklarını ele geçirenlerin sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal kurum ve örgütlerinde çalışmak zorunda bırakılmışları) suçlamak için yazılmamıştır. Böyle bir sonuç asla çıkarılmamalıdır. Çünkü halkın, kitlelerin, işçi veya ezilen sınıfların ne ve kim olduklarını siyasal-ideolojik yanılgıya veya idealizme saplanarak değil, ne ve kim olduklarına tarihsel ilişkiler içindeki gerçeklere bakarak değerlendirmek zorunludur.

Kölenin zincirine vuruluşunu anlatırken gerçeğin sadece bir yanına, egemen yanına eğiliyorum. Bunun anlamı zincirine vurulma durumunun, zincirinden kurtulma ve insanlığını ilan etme olanağının olmadığı asla değildir. Tam aksine, zincirin ağırlığı zincirden kurtulma çabasını daha da yoğunlaştırır. Dünyanın bugünkü durumunun sorumlusu sadece sömürüyü yapanlar ve sömürüye katılanlar değil, aynı zamanda gidişi değiştirmeye çalışanlardır. Bunu, karşı-mücadelenin başarısı veya başarısızlığı olarak niteleyebiliriz. Fakat bence düne dünü romantikleştirmeden bakarsak, bugün elde ettiğimiz iyi yanları dün ve bugün birçok insanın canlarıyla, kalemleriyle, grevleriyle ve çeşitli direnmeleriyle sağlanmış olduğunu görürüz. Bu insanlar toplumların insanlık arayan itici güçleridir. Toplumların gelişmesinin sağlayıcıları bu insanlardır. 

Kapitalizmin çıkar peşinde koşması, serbest teşebbüs ideolojisi, kapitalistin hırsı ve doymak bilmezliği toplumların değişiminde itici güç olarak sunulur. Bunlar kapitalizmin kendini evrenleştirmesi ve yaptıklarını haklı ve meşru çıkarması girişimleridir. Kapitalistin çıkarı toplum çıkarının yararından çok zararı yönünde olmuştur. Kapitalizm sadece geniş kitlelerin değil fiziki çevremizin, soluduğumuz havanın, içtiğimiz suyun, yediğimiz yiyeceklerin zehirlenmesine ve insanların sayısız hastalıklara kapılıp hayatlarının bir de bu bakımdan zehrolmasına neden olmaktadır. 

Eğer bugünkü dünyada zincire vuruluş, zinciri demokrasi, özgürlük, fırsat eşitliği, vatan ve millete hizmet olarak sunulması ve bunun sayısız kılıflarda her gün ifade edilmesi gittikçe çeşitleniyor ve artıyorsa, bunun en önde gelen anlamlarından biri de, egemen güçlerin, zincirden kurtulma çabalarına karşı, zincirin artan ağırlığını gül demetinin ağırlığı olarak sunan ideolojik karşı-tepkisidir. Örneğin kemerleri sıkma, vatan için fedakarlığa katlanma, enflasyonu yenmek için ücret artışları yerine kamu zenginliklerini kapitalistin cebine aktarma, çok çalışma, simit satarak zengin olma, kısa yoldan köşeyi dönme için aklını ve becerini kullanma gibi ideolojik sunumlar gerçekte eşitsizliğin, köleliğin, sömürünün ve soygunun egemen olduğu üretim ilişkilerinin meşrulaştırılması girişimleridir. Hele vatanın bütünlüğünün korunması için ülkelerin içinde yapılan katliamlar sermayenin dükkan olarak kullandığı bir yerin (vatanın) dükkan olarak kalması için ne denli yollara başvurmaktan kaçınmadığını gösterir.

Kitapta anlatım ve konuya yaklaşımımı egemen yöntemin kronolojik anlatımından uzak tuttum. Kronolojik anlatım, güzel hoş da, eskiyle yeniyi sunar ve karşılaştırırken, değişimi değerlendirirken, eskinin ilkelliği ve geriliği, yeninin modernliği ve ileriliğini vurgulayarak, bugünün ilişkiler biçimini "en mükemmel, en gelişmiş, en iyi olarak" sunup meşrulaştırır. Benim sunumumda ve değerlendirmemde ne yeninin ne de eskinin savunmasını bulacaksınız. Tam aksine, yeninin insanlık, demokrasi, özgürlük olarak sunulan yapısal ilişkiler düzeninin, eskisinden çok daha fazla köleleştirici, insanlıktan uzaklaştırıcı, sömürgen, baskıcı, cani ve potansiyel caniler yetiştirici ve besleyici olduğunun ifadelerini bulacaksınız.

Kitapta tarihi kronolojik silsileler içinde anlamlandırma yerine, ilişkiler biçiminin ifadelerinin çeşitli zaman ve yerlerdeki ortak veya karşılaştırmalı sunumlarını bulacaksınız. Ancak böylece hem bir dönemin veya yerin genel kölelik sistemindeki özel durumu anlaşılmış olur, hem de kendimizi yerleştirildiğimiz (veya kendi elimizle kendimizi yerleştirdiğimizi sandığımız) yerden, bu yerin gerçekleştirdiği görevlerin karakterini anlayarak doğru değerlendirmeye yönelebiliriz.



Bu kitapta, yoksulun ve yoksulluğun nedeninin yoksul ve yoksulluğun kendisi olmadığı (bireyin tümüyle kendisinin suçlu ve yerleştirildiği konumun evrensel bağımsız değişken olmadığı), örgütlü yapılar ve faaliyetler biçiminin insan üstü ve ötesi güce sahipliği görünümünün sahteliği, değişimin insan faaliyetleriyle örgütsel yapı ve ilişkilerdeki değişimlerle gerçekleştiğini, egemen yapıyı korumak için yapıyı günlük etkenlikler içinde yeniden gözden geçirme yerine direnen insanları bu yapıya zorlayan girişimlerin yarattığı çarpık durumlar ve bu durumların özellikleri, getirdikleri ve götürdüklerini tartıştım. İnsanın barınak\sığınak, yiyecek ve giyecek gereksinimini karşılamayışı koşullarıyla, genel insan etkinliklerini sermayenin çıkarlarının gerçekleştirilmesi fonksiyonu içine indirgeyen sosyo-ekonomik örgütlenme biçimleri arasındaki ilişkiye eğilerek, örgütlenme biçiminin değişmesinin zorunluluğunu vurguladım. Bu vurgulamaya gerekçe de, insanın insanca yaşam gereğinin ve insanlığın bugünü ve geleceğinin, bir azınlığın bu gerekten insanı yoksun eden gaspçı çıkarından önce geldiği görüşüdür.

Ele aldığım sorunda etkenler birbiriyle yakından ilişkili ve iç içe olduğu için, bazen tekrar duygusu verebilir. Fakat anlatılana yakından bakılırsa, işlenenin tekrar olmadığı, aksine karmaşık ve iç içe ilişkiler içinde önemli bir boyutun açıklandığı görülür.

Hem pozitivist hem de Marksist bilimde bilim adamı bir konuyu sunumda duygusal dil kullanımında uzak durur, çünkü duygusallık bilimsel nesnellikten uzaklaşmayı ve öznelliği heceler. Bilimde duygusal dil kullanmak bilime yakışmaz. Nesnel, duygusallıktan uzak ve ağır başlı olmak gerekir. Bence, bilimin nesnellik taslayışı ve nesnel-dili öznelliğin nesnelleştirilmesinde kullanılan kılıfın örülmesinde atılan dikişlerden biridir. Bilim, örgütlü toplumsallık içinde yaşayan insanın bir parçası olarak kesinlikle nesnel olamaz. Bilimin tarafsızlık ve ağır başlılığının ifadelerini, örneğin, nükleer silahlarda, işkence aletlerinde, kimyasal silahlarda en oturaklı ve duygusallıktan uzak bir şekilde görmekteyiz. Bu kitabın yazarı bilim adamının gerektiğinde duygusal ifadeler kullandığını göreceksiniz ve bu kullanım kesinlikle anlatılan gerçeğin gerçekten uzaklaştığını değil, gerçeğe daha da yakınlaştığını anlatır. Bilim adamının (adamı kadını da içine alan insan anlamına kullanıyorum), özellikle sosyal bilimcinin nesnellik ve nesnel dil perdesi ardına gizlenip kendini ideolojik öznelliğinde nesnelleştirmesine son vermesi gerekir. Bu son veriş, bilimsel girişimlerin ideolojiden arınmış olduğuyla desteklenen “bilim adamının zincirine vuruluşundan” kurtulmasına doğru atılan önemli adımlardan biri olur. 

Kitabı bölümlere ve alt bölümlere ayırmam kendi keyfi seçeneğimin bir sonucudur. Herhangi bir bilimsel reçeteyi izleyen sürekliliği anlatmaz. 

Eğer bu kitapla, kendimizi ve yaşadığımız dünyayı insanı ve çevreyi haksızca sömürmek amacıyla değil de insanca ortak yaşam sağlamak amacıyla anlamada en küçük bir katkıda bulunduysam, bu benim için bir mutluluktur.

İrfan Erdoğan

New York, Haziran 1995

İÇERİK 

SORUN VE SORUNA YAKLAŞIM

-KÖLELİĞİ ANLAMLANDIRMA VE ANLAM ÜZERİNE MÜCADELE

ANLAM VERME VE MATERYAL İLİŞKİLER

ANLAM VERME VE DİL

KİTAPTA KULLANILAN KAVRAMLARIN ANLAMI

KÖLE VE KÖLELİK

ZİNCİR

VURULMA, VURGUNLUK , VURULUŞ

TARİH

MATERYAL, MATERYAL İLİŞKİLER, MATERYALİZM

KÖLELİGIN SİYASAL EKONOMİSİ

İLİŞKİNİN ÖZELLİĞİNE GÖRE KÖLELİK DURUMLARI

MUTLAK SAHİPLİK KÖLELİĞİ

FEODAL KÖLELİK

BORÇ KÖLELİĞİ

ESİR KÖLELİĞİ

CEZA KÖLELİĞİ

ÇALIŞMA KAMPI KÖLELİĞİ

ÜCRETLİ\MAAŞLI KÖLELİK

GECEKONDU KÖLELİĞİ VE İŞSİZLİK KÖLELİĞİ

KİTLE ÜRETİMİ VE KİTLELERİN TÜKETİM KÖLELİĞİ

MİSAFİR İŞÇİ KÖLELİĞİ

İÇ HİZMAT\SERVİS KÖLELİĞİ

MECBURİ ASKERLİK KÖLELİĞİ



BELLİ SİYASAL BİÇİMLENMELERDE KÖLELİK

ESKİ SOSYAL BİÇİMLERDE KÖLELİK

ESKİ YUNAN BİÇİMİ: DEMOKRASİNİN BEŞİĞİ?

FEODAL BİÇİMLERDEKİ KÖLELİK

KAPİTALİZME GEÇİŞ VE SÖMÜRGECİLİKTE KÖLELİK

KAPİTALİZMİN UZANTISI NAZİ BIÇİMDE KÖLELİK

OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA KÖLELİK

KAPİTALİST BİÇİMDE VE 21. YÜZYILIN EŞİĞİNDEKİ DÜNYADA KÖLELİK

MÜLKİYET İLİŞKİSİ VE KÖLELİK FARKLARI

ÜRETİM BİÇİMİ VE VURGUNLUK FARKI

ÜRETİM SEVİYESİ VE KÖLELERİN KULLANIMI

KÖLELERİN EKONOMİK VERİMLİLİĞİ SORUNU

KÖLELİKTE TARIMSAL ÜRETİMİN EGEMEN AMACI

KÖLELİK SİSTEMLERİNDE REFORM UMUDU

KÖLELİK İDEOLOJİSİ VE PRATİĞİ

KÖLELİĞİN HAKLI ÇIKARILIŞI

SAHİPLİK KÖLELİĞİNİN EGEMEN İDEOLOJİSİ

ÜCRET KÖLELİĞİNİN EGEMEN İDEOLOJİSİ

KUTSAL KİTAPLAR, ÖRGÜTLÜ DİNLER VE KÖLELİK

KUTSAL KİTAPLARIN İDEOLOJİSİ

TEVRAT
İNCİL
KURAN

DİNİN ÖRGÜTLÜ PRATİĞİ

KADININ KÖLELİKTE ÖZEL DURUMU

KADININ ZİNCİRİNE VURULUŞU

KADININ ÖDÜL OLMASI

KAPİTALİZMDE KADININ ÖZGÜRLÜĞÜ

OROSPULUK VE KÖLELİK

EV HİZMETCİLİĞİ

KADINLARI SÜNNET ETME

KADININ ERKEK TARAFINDAN KORUNMASI

ÇOCUKLARIN KÖLELİKTEKİ DURUMU

ÇOCUKLARIN ÜRETİMDE KÖLE OLARAK KULLANILIŞI

TURİZM, ÇOCUK SEKS TİCARETİ VE KÖLELİĞİ

KONTROL MEKANİZMALARI VE BAŞKALDIRI

KÖLELER ARASI İŞBÖLÜMÜ, TEKNOLOJİ VE KONTROL

SUÇ VE CEZA: DÜNÜN KIRBACI BUGÜNÜN ÜCRET POLİTİKASI

KAMÇIYLA ZORLAMADAN İDEOLOJİK EGEMENLİĞE

DEVLET, YASALAR VE KÖLELİK

BASKI, SESSİZLİK VE BAŞKALDIRININ SONU

VURGUNUN KENDİNİ VURUŞU: KÖLELERE SAĞLANAN EZME OLANAĞI

VURULUŞUN DİGER İFADELERİ: SINIF BİLİNCİ VE SAHTE BİLİNÇ FARKLILIĞI

KÖLENİN KAMU VE ÖZEL YÜZÜ
Share:

Translate

Çok Okunanlar popülerler

Arşiv Blog Archive

EN YENİLER Recent Posts

En Güncel Olan

Diktatörlüğün Medyası

Diktatörlüğün Medyası: Maddi yoksunlaştırmanın düşünsel ve duygusal yoksullaştırmayla desteklenmesi İrfan Erdoğan, Ankara, 2018 ...